Pesach: herbeleving van onze bevrijding

door Elze Erwteman

De tijd van de voorbereiding voor Pesach is weer aangebroken. Een tijd van bezinning en het ijken van ons geloof. De vroedvrouwen in de tijd van Israël in Egypte worden door de rabbijnen op een interessante en inspirerende manier beschreven en de tekst door hen uitgelegd, “Toen ontbood de koning van Egypte de vroedvrouwen en zei tot hen: Waarom hebben jullie dit gedaan en de jongens laten leven?” (Exodus 1:18-19). Rabbijn Ohr HaChayim is erg verbaasd dat de koning vraagt: waarom hebben jullie dit gedaan, in plaats van: waarom hebben jullie de baby’s niet gedood, zoals ik heb opgedragen.

Rabbijnen zeggen dat de koning er op die manier achter wilde komen waarom de vroedvrouwen hem hadden misleid. De baby’s zijn niet gedood en het volk neemt in aantal toe. De koning moet verbaasd zijn geweest dat de vrouwen het lef hebben gehad hem ongehoorzaam te zijn. De vrouwen krijgen de kans zich te verdedigen. Volgens rabbijn De Netziv heeft Farao een bepaald gevoel gehad over de rechtvaardigheid van de vrouwen en de kennis dat het leven voor Israël zeer heilig is, tot op het punt dat men liever zelf sterft dan het bloed spilt van een medemens.

De koning waardeert de vroedvrouwen omdat zij een risico voor hun eigen leven durven te nemen. De vroedvrouwen antwoordden, “De Hebreeuwse vrouwen zijn niet zoals de Egyptische vrouwen, zij zijn sterk; voordat een vroedvrouw bij hen komt, hebben zij al gebaard” (Exodus 1:19). Volgens deze rabbijn is het zo dat de koning van Egypte de vrouwen alleen wilde spreken om hen te motiveren mee te werken aan zijn moorddadige opdracht en wel degelijk de kinderen te doden.

Rabbijn Ezra legt uit dat de Hebreeuwse vrouwen ‘kie-chajot’ zijn. Dit betekent in het Hebreeuws: als wilde dieren. Rashi interpreteert deze tekst zo, dat de Hebreeuwse vrouwen als de dieren van het veld zijn en hun kinderen worden geboren zonder de hulp van de vroedvrouwen. Het woord ‘çhajot’ heeft het woord ‘chai’ in zich en dat betekent leven. De Hebreeuwse vrouwen brengen leven voort van uit hun binnenste, hun baarmoeder. Het woord baarmoeder is ‘racham’, verwant met ‘rachoem’, barmhartig. De Eeuwige maakt zich bekend in Exodus 34:6 als barmhartig.

De Eeuwige brengt ons als het ware in Zijn baarmoeder, om ons nieuw leven te geven. Pesach is de tijd om nieuw leven te vieren dat zich uitstrekt tot over de dood heen: eeuwig leven. Een feest dat ons oproept een band te hebben met onze Schepper door de oude natuur, de jetzer hara te bestrijden in onszelf. Het vergankelijke moet onvergankelijkheid aandoen. Diepe dingen, die ons ijverig maken om het zuurdeeg uit onze huizen te verwijderen en ons te verwonderen vanwege het leven dat het hemelse in zich draagt. Messias Yeshua heeft het leven gegeven, zo ver is de Eeuwige voor ons gegaan. LeChajiem!

Chag Pesach sameach!